Skelat u ngritën të martën, qysh ndodhin shumica e gjërave me monumentin NEWBORN. Pa ceremoni, pa shirit, veç katër punëtorë me jelekë fosforeshentë që matnin thellësinë e shkronjës W dhe grindeshin nëse bojatisja e vitit të kaluar kishte mbajtur gjatë dimrit. Deri në mesditë ishte mbledhur një turmë e vogël në trotuar, tue bo atë që Prishtina e di ma së miri: me shikue punën tue u bo dhe me pasë mendim për të.
Kjo është hera e tetëmbëdhjetë që monumenti ngjyroset prej se u zbulua më 17 shkurt 2008, ditën kur Kosova shpalli pavarësinë. Çdo vit shkronjat i ka veshur një dizajner, një kolektiv ose ndonjëherë ndonjë departament qeveritar me një mesazh për me dhanë. Sivjet, për herë të parë, dizajni u zgjodh me votë publike — 9.140 vota përmes një portali që qëndroi i hapur njëmbëdhjetë ditë.
Pjesa 01Një shtatëmbëdhjetëvjeçare, një laptop shkolle dhe 2.900 vota
Fituese është Rina Ademi, shtatëmbëdhjetë vjeçe, nga Vushtrria, që e dërgoi propozimin prej një laptopi të shkollës nëntë orë para afatit. Dizajni i saj i trajton shtatë shkronjat si një fletë të vetme me kuadrate: një rrjetë e zbehtë, e brenda saj një vijë e vizatuar me dorë që ngritet e bie nëpër të gjitha, si një monitor zemre, ose një varg malesh, ose — qysh e tha vetë në shënimin trefjalësh të aplikimit — “një rrugë që del e kthehet prapë”.
“Nuk desha me thanë asgjë. Të gjithë gjithmonë e bëjnë me thanë diçka. Unë desha me u dukë sikur asht ende tue u vizatue.”
Ajo mori 2.903 vota, shumë përpara propozimit të një studioje prishtinase që i paraqiste shkronjat si prerje tërthore të minierave të Trepçës, dhe një propozimi prej një kolektivi të diasporës në Cyrih që do t’i kishte mbuluar me tabelat e nisjeve të njëmbëdhjetë aeroporteve evropiane. Të tri dizajnet finaliste janë të arkivuara dhe mund të shihen në pavijonin e përkohshëm pranë monumentit deri në fund të muajit.
9.140
Vota të hedhura
11
Ditë të hapura
18
Ngjyrosje prej 2008-s
14.200 €
Buxheti i materialit
Pjesa 02Debati që rri nën bojë
Jo të gjithë janë të kënaqur, dhe kundërshtimi asht ma interesant se zhurma e zakonshme. Një grup arkitektësh që kanë dy vjet tue kërkue një fond mirëmbajtjeje thonë se ngjyrosja vjetore asht mënyrë për me u dukë se kujdesemi për objektet publike, tue e shtyrë punën strukturore. Nënstruktura e çelikut e shkronjave asht inspektue për herë të fundit në vitin 2019. Ai inspektim rekomandoi një kontroll pasues brenda pesë vjetësh. Nuk ka ndodhë.
Komuna thotë se një vlerësim strukturor asht planifikue për vjeshtë, i tenderuar veçmas prej kontratës së bojës. Kërkuam referencën e tenderit dhe na u tha se do të publikohej “në mënyrën e zakonshme”. Ne do të vazhdojmë me pyetë, në mënyrën e zakonshme.
Ademi do të jetë në terren mëngjesin e parë, me rul në dorë, çka e ka konfirmue komuna dhe ia ka arsyetue shkolla. E pyetur çka bën nëse rezultati në përmasa të plota nuk i pëlqen, tha se e merr me mend që s’ka me i pëlqy, për ndoshta një javë, e pastaj ka me kanë prapë thjesht monumenti.
